Σύνταξη άρθρου: Πλάκα Βαλεντίνα

Επιμέλεια άρθρου: Κωνσταντίνος Ουρανός

 

Η Αθήνα φωτογραφημένη στις 25 Ιουλίου 2017, 12:30 μ.μ., Λόφος Νυμφών. Το φαινόμενο της Απαλοιφής του Ορίζοντα. Η ατμοσφαιρική ρύπανση και η ανθρωπογενής υγρασία έχουν εξαφανίσει τον ορίζοντα. Ο θόρυβος στα όρια του υποφερτού (>77 ντεσιμπέλ).

 

Επίσημα μπαίνουμε στο Φθινόπωρο κάθε χρόνο στις 23 Σεπτεμβρίου που έχουμε ίση μέρα – ίση νύχτα (φθινοπωρινή ισημερία) και παρατηρούμε την αλλαγή της εποχής. Τι σημαίνει όμως σήμερα πια η φράση «αλλαγή της εποχής»; Ας κάνουμε μια σύγκριση του τι συνέβαινε παλιά – ευτυχώς στην επαρχία συμβαίνει ακόμη – και του τι συμβαίνει σήμερα στην Αθήνα μας.

Ακόμα λοιπόν θυμάμαι τα πρώτα «σκέφτομαι και γράφω» της σχολικής χρονιάς που είχαν  ως θέμα: «Πώς πέρασα το καλοκαίρι στις διακοπές μου». Όλοι στην τάξη στύβαμε το μυαλό μας να φέρουμε στη μνήμη μας το καλοκαίρι που πέρασε. Τα παιχνίδια στις γειτονιές, στις πλατείες και στη θάλασσα. Τα παγωτά που έλιωναν στα χέρια και στα ρούχα μας από τη ζέστη. Τους καλοκαιρινούς ήχους, τα ακούραστα τζιτζίκια που τραγουδούσαν στα δέντρα από το πρωί, τα νυκτόβια τριζόνια που μας έκαναν παρέα μόλις σουρούπωνε και φυσικά το υπέροχο εκείνο έντονο άρωμα του νυχτολούλουδου που ταξίδευε με τον αέρα.

Κλείστε τα μάτια σας! Σίγουρα θα έχετε παρόμοιες εικόνες. Τώρα όμως, που σιγά – σιγά τ’ ανοίγετε, τι βλέπετε έξω από το παράθυρό σας; Έχουν καμία σχέση οι εικόνες που είχατε με αυτές που βλέπετε τώρα; Και πόσο συχνά πια παίζετε με τους φίλους σας και πού πηγαίνετε; Κι έχει πουθενά ησυχία ή ακούτε κι εσείς τα αυτοκίνητα που περνούν; Τότε μάλλον είμαστε όλοι στην ίδια πόλη, στο μεγαλύτερο αστικό κέντρο της Ελλάδας, στην Αθήνα!!!

Ο όρος αστικό κέντρο προέρχεται από την αρχαία ελληνική λέξη άστυ, που σημαίνει πόλη. Στα μέσα του 20ού αιώνα πολλοί κάτοικοι της ελληνικής περιφέρειας επέλεξαν να φύγουν από τα χωριά τους και να εγκατασταθούν στις μεγάλες πόλεις, που υπήρχαν εκείνη την εποχή στη χώρα μας. Η διαδικασία αυτή ονομάζεται αστυφιλία. Οι άνθρωποι αυτοί, για να καλύψουν τις ανάγκες τους αλλά και για να ζήσουν πιο άνετα, προτίμησαν τη ζωή στην πόλη, προκαλώντας έτσι μεγάλη αύξηση του αστικού πληθυσμού. Η δε συνεχής αύξηση του πληθυσμού στην πόλη ορίζεται ως αστικοποίηση.

Ποια είναι όμως τα προβλήματα που αντιμετωπίζουμε στην Αθήνα μας;

Ατμοσφαιρική Ρύπανση

Όσα περιγράψαμε παραπάνω είναι καταστάσεις που αφορούν στα μεγάλα αστικά κέντρα. Οι βασικές καθημερινές μας ανάγκες έχουν αυξηθεί έντονα από τα μέσα του 20ου αιώνα. Τα εργοστάσια που φτιάχνουν παιχνίδια, φάρμακα, υφάσματα ή και αναψυκτικά εκπέμπουν ρύπους από τις ψηλές καμινάδες τους. Ρύπος είναι κάθε χημική (οργανική ή ανόργανη) ουσία που συντελεί στη ρύπανση του περιβάλλοντος . Επίσης, τα αυτοκίνητά μας και η κεντρική θέρμανση του σπιτιού μας επιβαρύνουν κι εκείνα με τη σειρά τους την ατμόσφαιρα εκπέμποντας ρύπους. Όλοι αυτοί οι ρύποι μαζεμένοι πάνω από τον ουρανό της Αθήνας, συμβάλλουν στην ατμοσφαιρική ρύπανση.

Η Αθήνα μας καταλαμβάνει την τρίτη χειρότερη θέση από τις 25 ευρωπαϊκές μεγαλουπόλεις . Σύμφωνά με τον σταθμό μέτρησης ατμοσφαιρικής ρύπανσης στην Αθήνα, στον οποίο ευθύνη λειτουργίας έχει το Υπουργείο Περιβάλλοντος, οι μετρούμενοι ατμοσφαιρικοί ρύποι αναφέρονται στον παρακάτω πίνακα.

Μετρούμενοι Ρύποι

Σημαντικότητα βάση ποσότητας στην ατμόσφαιρα

Προέλευση

Διοξείδιο του Θείου (SO2) Δεν αποτελεί ακόμη σοβαρό πρόβλημα Κεντρικές θερμάνσεις, διυλιστήρια πετρελαίου, πετρελαιοκίνητα αυτοκίνητα
Διοξείδιο του Αζώτου (NO2) – Nox Σημαντικό Κεντρικές θερμάνσεις που καίνε ορυκτά καύσιμα, αυτοκίνητα,
Μονοξείδιο του Άνθρακα (CO) Δεν αποτελεί ακόμη σοβαρό πρόβλημα Πυρκαγιές, εξατμίσεις αυτοκινήτων, καύση ελαστικών.
Όζον (O3) Πολύ Σημαντική Αυτοκίνητα, καμινάδες χημικών εργοστασίων, βενζινάδικα

 

Το φαινόμενο της ατμοσφαιρικής ρύπανσης από την Πάρνηθα.

 

Ηχορύπανση

Κάθε ηχητικό ερέθισμα που εκλαμβάνεται ως ενόχληση από τον άνθρωπο ορίζεται ως θόρυβος και όταν προέρχεται από μεταφορές (οδικές, σιδηροδρομικές ή αεροπορικές) πρόκειται για περιβαλλοντικό θόρυβο. Ο θόρυβος αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες υποβάθμισης του περιβάλλοντος και της ανθρώπινης υγείας  και μετριέται με την κλίμακα ντεσιμπέλ (dB). Το ανθρώπινο αυτί μπορεί να ακούσει από τα 0dB έως τα 130dB. Όμως, ο θόρυβος που ανέχεται ο άνθρωπος, σύμφωνα με τον παρακάτω πίνακα είναι:

>81 Απαράδεκτη Κατάσταση
81
80 Πολύ Θορυβώδης Κατάσταση
79
78
77 Θορυβώδης Κατάσταση
76
75
74 Σχεδόν Ανεκτή Κατάσταση
73
72
71 Καλή Κατάσταση
70
69
68 Άνετη Κατάσταση
<68

Επίσης, τα πολλά αυτοκίνητα στους δρόμους (περίπου 80dB ανά αυτοκίνητο), τα εργοστάσια (περίπου 70dB) ή ένα μουσικό φεστιβάλ (περίπου 100dB) μέσω του έντονου θορύβου προκαλούν ρύπανση της ατμόσφαιρας. Το φαινόμενο αυτό ονομάζεται ηχορύπανση και θεωρείται ακόμη ένα πολύ σοβαρό περιβαλλοντικό ζήτημα.

Όπως έδειξε έρευνα της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας (ΠΟΥ), η ηχορύπανση έρχεται δεύτερη (μετά την ατμοσφαιρική ρύπανση) στην κατάταξη των περιβαλλοντικών κινδύνων για την υγεία του ανθρώπου. Ειδικά, όσον αφορά στα παιδιά, η έκθεση στο θόρυβο κατά την κρίσιμη σχολική ηλικία επιφέρει βλάβες στη μνήμη και στις εκπαιδευτικές επιδόσεις τους, καθώς αποδείχτηκε ότι οι ηχητικές επιβαρύνσεις επηρεάζουν τις δεξιότητες που αφορούν την κατανόηση του γραπτού λόγου, την απομνημόνευση και την προσήλωση.

 

Το φαινόμενο της ηχορύπανσης σε δρόμο της Αθήνας

 

Όσο κι αν προσπάθησε ο άνθρωπος να καλυτερεύσει τη ζωή του στην πόλη και να απολαμβάνει ευκολίες που δύσκολα προσφέρει η επαρχία, τόσο κατάφερε να χάσει την καθημερινή του γαλήνη και την επαφή με τη φύση και συνεπώς τον σεβασμό προς εκείνη. Κι αυτό είναι κάτι που πια δύσκολα αντιστρέφεται. Υπάρχει όμως ελπίδα! Αρκεί να δούμε την πόλη μας με άλλο μάτι και να γίνουμε μικροί ερευνητές. Ας ανακαλύψουμε τελικά τις κρυμμένες ομορφιές της! Στην Αθήνα, ακόμα και σήμερα που είναι φθινόπωρο, τα βράδια μυρίζουν νυχτολούλουδο. Αυτό κι άλλα όμορφα μυστικά μας περιμένουν να τα ανακαλύψουμε…

Και κάτι ακόμη: Η Αθήνα μας, η πόλη στην οποία ζούμε, έχει την ανάγκη μας! Μας προσφέρει τόσες ευκολίες και είναι τόσο καλή μαζί μας, όσο καλοί είμαστε κι εμείς με τους εαυτούς μας. Εάν αντιληφθούμε ότι αποτελεί πια το φυσικό μας περιβάλλον, θα νιώσουμε επιτακτική την ανάγκη να την αναβαθμίσουμε και να την βελτιώσουμε με κάθε τρόπο. Να την κάνουμε ανθρώπινη, για να ζούμε ανθρώπινα κι εμείς και τα υπόλοιπα πλάσματά της, οι σύντροφοί μας!

Η διαδικασία αυτή θα αποφέρει και θα προσφέρει γνώση, πολιτισμό, παιδεία… Ας ξεκινήσουμε γνωρίζοντας την Αθήνα μας καλύτερα! Το ΑΘΗΝΟΔΡΟΜΙΟ θα είναι εκεί!

Βιβλιογραφία

  1. Γεωγραφία Ε’ Δημοτικού – Βιβλίο Μαθητή. http://ebooks.edu.gr/modules/ebook/show.php/DSDIM-E100/692/4595,20804/
  2. Ecocity.gr . “Χάλκινο” για την Αθήνα στην ατμοσφαιρική ρύπανση. Αναρτήθηκε από: http://www.ecocity.gr
  3. Τσιρόπουλος, Ν. (2010). Συγκριτική ανάλυση ατμοσφαιρικής ρύπανσης σε αστικές περιοχές. Διαχρονική εξέλιξη. Λάρισα: 1η Ημερίδα Εταιρείας Δημόσιας και Περιβαλλοντικής Υγειεινής. 11 Ιουνίου, Λάρισα. Ανακτήθηκε στις 5 Οκτωβρίου 2015 από: http://www.edypy.gr/site/files/Tsiropoulos_Nikos.pdf
  4. Μπαμπινιώτης, Γ., (2002). Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας. Αθήνα: Κέντρο Λεξικολογίας. Αναρτήθηκε: http://5dim-tavrou.att.sch.gr/lexiko_bambinioti.pdf
  5. Χατζής, Χρ., (2008). Ηχορύπανση: ένας κίνδυνος µε σοβαρές επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία και ευεξία. Πανεπιστήμιο Αθηνών. Αναρτήθηκε  http://library.tee.gr/digital/m2301/m2301_hatzis.pdf
  6. Ropository.edull.gr . ΗΧΟΡΥΠΑΝΣΗ: Θόρυβος – Το πρόβλημα και οι Επιπτώσεις. Αναρτήθηκε από: http://repository.edulll.gr/edulll/retrieve/4332/1240.pdf Μια
  7. gr (2011) Ηχορρύπανση: δεύτερος περιβαλλοντικός κίνδυνος για την υγεία. Αναρτήθηκε στις 23/4/2011, από:http://www.econews.gr/2011/04/26/ixorypansi-ygeia-akoustiki/

 

Ηλ. Ταχ.: diadromes1@athinodromio.gr

Πλάκα Βαλεντίνα

Περιβαλλοντολόγος – Ειδική Περιβαλλοντικής Πολιτικής και Διατήρησης Βιοποικιλότητας

 

Ηλ. Ταχ.: diadromes2@athinodromio.gr

Στεφανία Πολλάκη

Περιβαλλοντολόγος